BİR YANDA SAĞLIK YAYINCISI, ÖTE YANDA SİLAH FUARCISI

BİR YANDA SAĞLIK YAYINCISI, ÖTE YANDA SİLAH FUARCISI

Sigara üreten bir şirketin tıp dergileri de yayınladığını düşünebiliyor musunuz? İnsanların sağlığına en büyük zararı veren bir maddenin üretimi ile insanların tam iyilik halinde yaşamasını sağlamaya yönelik yayınlar yapmak arasındaki çelişkiyi düşündüğünüzde "olamaz böyle bir şey" demekten başka bir seçeneğiniz olduğunu sanmıyoruz.

Peki sigara üretimi yerine silah ticaretini koysak durum ne olur? Onu da en az birinci sorumuzda olduğu kadar abes bulursunuz, çünkü bu silahların da en az sigara kadar insanları acıya düçar eden savaşlarda kullanıldıklarını herkes biliyor.

Hem sigara üretip hem de tıp dergileri yayınlayan bir şirket bilmiyoruz ama ne yazık ki bir yandan silah ticareti alanında faaliyet gösterirken bir yandan da sağlık alanında dünyada en ön sıralarda gelen bir yayıncılık kuruluşu olan bir şirket biliyoruz.

Bu yayıncılık kuruluşunun adı Elsevier. Hayır yanlış duymadınız, tıp dünyasında çok saygın bir yeri olan The Lancet'i yayınlayan Elsevier bu...

Elsevier bilim-teknoloji ve sağlık bilimleri alanlarında 7,000 dergi editörü, 70,000 editörler kurulu üyesi, 200,000 danışmanla çalışıyor. Elsevier yayınladığı 2 binden fazla dergi ve 17,000 kitapta 500 bini aşkın bilim adamının katkısı var. Sağlık bilimleri alanındaki yayınları 800 civarında dergi ve binlerce kitap ile 20 milyon sağlık çalışanına hitap ediyor.

Elsevier bir yandan Reed Exhibitions adlı kuruluşu ile ABD,İngiltere, Orta Doğu, Brezilya, Almanya ve Tayvan'da silah fuarları düzenlerken bir yandan da The Lancet'de savaşların insanlık için ne büyük sağlıksızlık kaynağı olduğundan dem vuran yazılar yayınlanıyor. Şirket kendini işi tamamen yasal kurallara uyarak yaptığını ve yaşadığımız tehlikeli dünyada silahların da gerekli olduğunu belirterek savunuyor. Savaşlardan en çok zarar gören toplulukların yoksul ülkelerin kadın ve çocukları olduğu gerçeği gözönüne alındığında Elsevier'in bu açıklamaları hiç de inandırıcı gelmiyor.

Aslında 2005 yılında Elsevier, The Lancet'de derginin Uluslararası Danışma Kurulu tarafından kaleme alınan bir yazı ile silah ticaretiyle ilgili faaliyetine son vermesi konusunda uyarılmıştı. Ama aradan geçen yıllara rağmen hala Elsevier'in bu yönde hiç bir hareketi yok.

British Journal of Medicine'ın eski editörlerinden Richard Smith' göre Elsevier'i içinde bulunduğu yanlıştan döndürmek için editöründen okuruna, araştırmacısından danışmanına Elsevier'in bilim ve sağlık alanındaki yayınlarıyla ilişkili herkesin birlikte hareket etmesi gerekiyor. Elsevier'in en karlı yatırım alın olan bilim ve sağlık yayıncılığı aslında şirketin en zayıf olduğu alan, çünkü bu alandaki ürün şirketin maaşlı çalışanlarından çok buralara yazı gönderilen araştırıcılar, bu yazıları gözden geçiren danışmalar ve bilimsel yeterlilikleri konusunda karar veren editörlerin çoğunlukla hiçbir karşılık almadan gerçekleştirdikleri emekle oluşuyor. Dolayısıyla silah ticaretine ve savaşa karşı olmak meslek etiklerinin bir parçası olan bu kişilerin emekten gelen güçlerini kullanma konusunda düşünce ve eylem birliğine varmaları Elsevier'i dize getirebilecek tek yol gibi görünüyor.

Bizlerin de Türkiye'de yaşayan hekimler / araştırmacılar / bilim insanları, başta Türk Tabipleri Birliği olmak üzere sağlık çalışanları örgütleri, sağlık sendikaları, sivil toplum kuruluşları olarak Elsevier'e tepkimizi iletmek zorundayız diye düşünüyorum.