Gilbert Welch'in The New York Times'da 19 Ağustos 2012 tarihinde yayınlanan yazısını okuyorum. "Testing What We Think We Know" başlıklı yazının sahibi H. Gilbert Welch, genel dahiliye uzmanı, halen Dartmouth Institute for Health Policy and Clinical Practice'de profesör.
İşte yazıdan bazı önemli noktaların "kendimce" bir özeti:
1990'larda hekimlerin çoğu orta yaşlı sağlıklı kadınlara hormon replasman tedavisi (HRT), yaşlı erkelere ise prostat kanseri taraması için PSA testi öneriyorlardı. Her iki uygulama da standard tıbbi yaklaşım halini almıştı. 2002'de yayınlanan bir randomize klinik çalışmayla önleyici HRT'nin çözdüğü sorunlardan daha fazlasına yol açtığı, 2009'da yayınlanan çalışmalar ise PSA testinin çok sayıda erkekte gereksiz yere ameliyet yapılamasına neden olduğu, prostat kanseri nedeniyle görülen ölümler üzerine etkisinin de şüpheli olduğu ortaya kondu.
Welch bu noktada önemli bir soru soruyor: Hekiminizin önerilerini on yıllarca yerine getirdikten sonra bu stanadart uygulamalarla ilgili güvenilir çalışmaların henüz tamamlandığını ve bunların yarardan çok zarar verdiklerini öğrendiğinizde neler hissederdiniz?
Hangi tıp uygulamaları sağlığımız için yararlı, hangileri değil? Bunu bilebilmek için araştırmaya ihtiyacımıza var. Ancak rastgele araştırmalara değil. Tıp araştırmalarınde başı "yeni" şeylerin araştırılması çekiyor. Yeni testler, yeni tedaviler, yeni hastalıklar vs. Ve tabii ki bunların arkaplanında yeni "pazar"lar...
Welch'e göre paramızı yanlış yerlere harcıyoruz. Paramızı yeniliklere değil halen standart hale gelmiş uygulamaların işe yarayıp yaramadığını araştırmaya harcamalıyız. Örneğin mamaografilerin ne kadarı işe yarıyor? Mamografilerle saptanan "duktal karsinoma in situ" denen mikroskopik bozukluğu yayılıcı türden meme kanserlerinde olduğu gibi cerrahi, ışın ve ilaçla tedavi etmeli miyiz? Kolon kanseri için nasıl bir tarama yapmalıyız? Standart yaklaşım dışkıda gizli kan aranması gibi ucuz bir yöntem, ama daha pahalı ve zahmetli olan kolonoskopi giderek artıyor. Hangisi daha iyi? Cevap yok!
Bu soruların cevaplarını bulmak kolay değil. "The Veterans Affairs Cooperative Studies Program" kolonoskopi mi dışkıda gizli kan mı sorusuna cevap bulmak için bir araştırma hazılığında. 50 bin hastayı içerecek bu çalışma en az 10 yıl sürecek ve milyonlarca dolar bütçesi olacak.
Bu tür araştırmalarda adı sanı konulmuş bir araştırmanın ve paranın ötesinde şeylere ihtiyaç var. Örneğin standart uygulamanın ne olduğunu kesin biçimnde ortaya koyacak bir alt-yapı gerekiyor. Dahası standart uygulamayı sorgulayacak sağlıklı bir kuşkuculuğa ihtiyaç var. Bu sorgulamayı yapacak becerilere sahip hekimlere ihtiyaç var. Bu hekimleri yetiştirecek tıp fakültelerinde müfredat değişikliğine ihtiyaç var. Var, var, var!!!
İşin bir başka yanı da şu: kurumların bu araştırmaları (sorgulamaları!) yapmasını beklediğimiz hekimlerden standart uygulamaları daha iyi, daha hızlı ve durmaksızın yaparak "performans"ı arttırmalarını beklemeleri.
Yukarıda belirttiğim gibi bu yazdıklarım "kendimce" bir özet. Yazının tamamını okuyabileceğiniz adres: http://www.nytimes.com/2012/08/20/opinion/testing-standard-medical-practices.html
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder